Importer, który sprzedaje napoje lub żywność w kilku krajach UE, często drukuje jedną etykietę wielojęzyczną. Na takiej etykiecie, oprócz informacji wymaganych przez rozporządzenie 1169/2011, muszą się zmieścić znaki systemów kaucyjnych i oznaczenia segregacji, a każdy kraj ma tu własne zasady. Wspólny znak unijny pojawi się dopiero za kilka lat. Wyjaśniamy, co jest wymagane dziś w Polsce i w krajach, do których najczęściej trafiają produkty naszych klientów, co zmieni PPWR i jak pisać o recyklingu, żeby nie wprowadzać w błąd.
Znak kaucji w Polsce
System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 r. Wprowadzający napoje w opakowaniach objętych systemem musi umieścić na opakowaniu oznakowanie, które wskazuje na objęcie systemem i podaje wysokość kaucji (art. 40l ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Wzór znaku z napisem „KAUCJA” i kwotą określa załącznik nr 4 do ustawy. Oznakowanie musi być:
- wyraźne, widoczne, czytelne i trwałe,
- kontrastowe w stosunku do tła,
- umieszczone na etykiecie.
Systemem objęte są jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych do 3 l (razem z zakrętkami), puszki metalowe do 1 l i butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l. Kaucja wynosi 0,50 zł za butelkę plastikową i puszkę oraz 1,00 zł za butelkę szklaną wielokrotnego użytku (rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 8 lipca 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1046). Za brak oznakowania albo oznakowanie niewłaściwe, np. bez kwoty kaucji, grozi kara od 10 000 do 50 000 zł.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiada rozszerzenie systemu o butelki szklane jednorazowe. Według stanu na listopad 2026 r. nie ma jeszcze projektu ustawy, a zakres zmian nie jest przesądzony.
Znaki kaucyjne w innych krajach UE i w Norwegii
Systemy kaucyjne obejmują przede wszystkim napoje. W każdym kraju jest inny znak, a często wymagany jest też kod kreskowy, który odczytuje automat do zwrotu opakowań. Znak jednego kraju nie zastępuje znaku innego kraju.
| Kraj | Co musi być na opakowaniu | Kaucja |
|---|---|---|
| Litwa | znak systemu kaucyjnego i kod kreskowy identyfikujący producenta lub importera | według operatora systemu |
| Łotwa | łotewski znak kaucyjny i kod kreskowy | 0,10 € |
| Estonia | znak systemu Eesti Pandipakend i kwota kaucji na opakowaniu lub etykiecie | 0,10 € |
| Rumunia | logo „Ambalaj cu garanție” i kod kreskowy | 0,50 lei |
| Portugalia | symbol „Volta” (system działa od 10 kwietnia 2026 r.) | 0,10 € |
| Niemcy | logo DPG na opakowaniach jednorazowych; od 2024 r. także napoje mleczne w butelkach plastikowych | 0,25 € |
| Norwegia | znak „pant” z kwotą, co najmniej 9 × 9 mm | 2 kr lub 3 kr |
Szczegóły, czyli wymiary, kolory i położenie znaku względem kodu kreskowego, określają operatorzy systemów. Pliki ze znakami udostępniają zwykle zarejestrowanym producentom i importerom. Zasady i kwoty mogą się zmieniać, dlatego przed drukiem warto je potwierdzić dla konkretnego produktu.
Hiszpania: oznaczenie pojemnika na odpady
Od 1 stycznia 2025 r. opakowania trafiające do gospodarstw domowych w Hiszpanii muszą wskazywać, do jakiego pojemnika lub frakcji należy je wyrzucić (art. 13 Real Decreto 1055/2022). Obowiązek dotyczy nie tylko napojów, ale także np. słodyczy i przekąsek. Gdy opakowanie składa się z kilku materiałów, które łatwo rozdzielić, podaje się pojemnik dla każdego z nich. Przepis nie narzuca jednego symbolu, ale oznaczenie musi być widoczne, czytelne i trwałe.
Ten sam przepis zakazuje napisu „respetuoso con el medio ambiente” („przyjazny dla środowiska”) i podobnych sformułowań na opakowaniach. Procent materiału nadającego się do recyklingu wolno podać tylko na podstawie zewnętrznej, sprawdzalnej oceny.
Wspólny znak unijny: kiedy?
Rozporządzenie PPWR (UE) 2025/40 wprowadzi w całej UE jeden wzór etykiety z informacją o składzie materiałowym opakowania, która ma ułatwić segregację. Wzór określi akt wykonawczy Komisji Europejskiej. Termin jego przyjęcia minął 12 sierpnia 2026 r. Według informacji z października 2026 r. Komisja planuje przyjąć go w II kwartale 2027 r., po konsultacjach publicznych.
Obowiązek zacznie się 12 sierpnia 2028 r. albo 24 miesiące po wejściu w życie aktu, w zależności od tego, który termin będzie późniejszy. Jeśli akt zostanie przyjęty w 2027 r., nowe oznakowanie będzie obowiązkowe dopiero w 2029 r. Do tego czasu obowiązują zasady krajowe. O innych obowiązkach z PPWR, np. danych producenta i importera na opakowaniu, piszemy w artykule PPWR a etykieta żywności - co się zmienia od 2026.
Jak pisać o recyklingu na opakowaniu?
22 października 2026 r. Komisja Europejska ogłosiła, że trzech dużych producentów napojów i żywności zmieni napisy o recyklingu na plastikowych butelkach. Wcześniej firmy prowadziły rozmowy z Komisją i krajowymi urzędami ochrony konsumentów. Komisja i urzędy uznały nowe sformułowania za zgodne z prawem konsumenckim. To dobra wskazówka także dla mniejszych firm:
- zamiast „Jestem butelką w 100% z plastiku z recyklingu” - „Ta butelka jest w 100% z recyklingu. Nie dotyczy nakrętki i etykiety”,
- zamiast „Przetwórz mnie ponownie” - „Przetwórz mnie”, bo pierwszy napis sugeruje, że butelka już wcześniej była butelką,
- cała etykieta, razem z innymi hasłami i symbolami, nie może sprawiać wrażenia, że plastikowa butelka jest dobra dla środowiska.
W Polsce 27 września 2027 r. wejdzie w życie nowa ustawa wdrażająca unijną dyrektywę o oświadczeniach ekologicznych (Dz.U. 2026 poz. 1353). Już teraz jednak napis, który wprowadza konsumenta w błąd, jest nieuczciwą praktyką rynkową. Ogólne hasła typu „eko” czy „przyjazny dla środowiska” bez dowodów są ryzykowne na każdym rynku.
Co zrobić przy najbliższym druku etykiety?
- Sprawdź, które produkty i rynki są objęte kaucją. Na każdym rynku potrzebny jest znak właściwego systemu, często razem z kodem kreskowym zarejestrowanym u operatora.
- Nie projektuj jeszcze pod znak unijny. Jego wzór nie jest znany. Przy większej zmianie projektu zostaw jednak wolne miejsce na przyszłe oznaczenie, żeby później nie przerabiać całej etykiety.
- Dodaj oznaczenie pojemnika, jeśli produkt trafia do Hiszpanii. Obowiązek dotyczy wszystkich opakowań domowych.
- Przejrzyj napisy o recyklingu i „eko” we wszystkich językach. Tłumaczenie powinno mieć ten sam, precyzyjny sens co oryginał.
Jakie informacje muszą być na etykiecie żywności, opisaliśmy w przewodniku o znakowaniu żywności.
Najczęstsze pytania
Czy polski znak kaucji wystarczy na Litwie albo na Łotwie? Nie. Każdy system kaucyjny ma własny znak i własne zasady rejestracji. Produkt sprzedawany w kilku krajach musi mieć znaki wszystkich systemów, w których uczestniczy.
Czy słodycze muszą mieć znak kaucji? Nie. Systemy kaucyjne obejmują napoje. Dla słodyczy i innej żywności ważne są natomiast krajowe oznaczenia segregacji, np. w Hiszpanii.
Czy muszę już teraz dodać unijny znak segregacji? Nie. Wzoru jeszcze nie ma, a obowiązek zacznie się najwcześniej 12 sierpnia 2028 r., a według obecnych planów Komisji raczej w 2029 r.
Sprzedajesz produkty w kilku krajach? Sprawdzimy etykietę wielojęzyczną z podstawą prawną przy każdej uwadze - weryfikacja od 500 zł netto, 5 dni roboczych. Sprawdzenie znaków kaucyjnych i oznaczeń segregacji dla rynków, na które trafia produkt, wyceniamy osobno - napisz, do jakich krajów sprzedajesz. Wyślij etykietę do wyceny →
Aktualizacja: 09.11.2026 r. Artykuł uzupełnimy po publikacji projektu unijnego znaku segregacji.