Etykieta to pierwsza rzecz, którą sprawdza kontroler, i ostatnia, którą czyta klient przed zakupem. Błąd na etykiecie może oznaczać karę, wycofanie partii z rynku albo dodruk całego nakładu opakowań. Poniżej opisujemy, co sprawdzamy podczas weryfikacji etykiety i na co zwrócić uwagę, zanim oddasz projekt do druku.
Jakie przepisy regulują etykiety żywności?
Podstawą jest rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Obok niego obowiązują m.in.:
- rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 o oświadczeniach żywieniowych i zdrowotnych,
- rozporządzenie (UE) 2018/775 o wskazywaniu pochodzenia składnika podstawowego,
- polskie przepisy krajowe, m.in. ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych,
- przepisy dla konkretnych grup produktów, np. mleka i przetworów mlecznych, mięsa, miodu, suplementów diety, napojów alkoholowych.
W praktyce trudność polega na tym, że do jednego produktu stosuje się kilka aktów prawnych naraz. Dlatego weryfikacja zawsze zaczyna się od ustalenia, jakie przepisy dotyczą danego wyrobu.
Co musi znaleźć się na etykiecie?
Rozporządzenie 1169/2011 wymienia informacje obowiązkowe. Na etykiecie żywności opakowanej muszą się znaleźć:
- Nazwa żywności. Nazwa prawna, zwyczajowa lub opisowa, nie sama nazwa handlowa.
- Wykaz składników w kolejności malejącej masy.
- Alergeny wyróżnione w wykazie składników, np. pogrubieniem.
- Ilość składnika (QUID), jeśli składnik jest w nazwie, na grafice albo jest podkreślany.
- Ilość netto.
- Data minimalnej trwałości („Najlepiej spożyć przed…”) albo termin przydatności do spożycia („Należy spożyć do…”).
- Warunki przechowywania lub użycia, jeśli są potrzebne.
- Nazwa i adres podmiotu odpowiedzialnego za informacje o żywności.
- Kraj lub miejsce pochodzenia, gdy jest wymagane albo gdy jego brak mógłby wprowadzić w błąd.
- Instrukcja użycia, jeśli bez niej trudno właściwie użyć produktu.
- Zawartość alkoholu dla napojów powyżej 1,2% obj.
- Informacja o wartości odżywczej.
Do tego dochodzą wymagania szczególne, np. oznaczenie partii, weterynaryjny znak identyfikacyjny dla produktów pochodzenia zwierzęcego czy informacje dodatkowe dla wybranych grup żywności. W Polsce etykieta musi być w języku polskim.
Czytelność i układ: o tym często się zapomina
- Minimalna wielkość czcionki: wysokość małej litery „x” co najmniej 1,2 mm. Gdy największa powierzchnia opakowania ma mniej niż 80 cm², wystarczy 0,9 mm.
- Jedno pole widzenia: nazwa żywności, ilość netto i (dla napojów) zawartość alkoholu muszą być widoczne jednocześnie.
- Kontrast i czytelność: informacje obowiązkowe nie mogą być zasłonięte grafiką ani przerwane innymi treściami.
Wartość odżywcza
Obowiązkowa tabela podaje w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml: wartość energetyczną, tłuszcz, kwasy tłuszczowe nasycone, węglowodany, cukry, białko i sól. Wartości można ustalić badaniem laboratoryjnym albo obliczeniem na podstawie receptury i danych o składnikach. Niektóre produkty są zwolnione z obowiązku, np. nieprzetworzone produkty jednoskładnikowe. Zobacz, jak wyliczamy wartość odżywczą.
Oświadczenia i grafika: gdzie łatwo o błąd
Hasła typu „źródło białka”, „bez dodatku cukru” czy „wspiera odporność” to oświadczenia żywieniowe lub zdrowotne. Wolno używać tylko tych, które są dopuszczone przepisami UE, i tylko po spełnieniu określonych warunków. Grafika też jest informacją: zdjęcie truskawek na jogurcie z aromatem truskawkowym może wprowadzać konsumenta w błąd.
Jak wygląda weryfikacja etykiety w QSM?
- Przesyłasz materiały: projekt etykiety, recepturę lub specyfikację produktu, informację o rynku docelowym.
- Ustalamy przepisy, które dotyczą produktu (ogólne, branżowe, krajowe).
- Sprawdzamy etykietę punkt po punkcie: treść, układ, czytelność, oświadczenia, grafikę.
- Otrzymujesz raport z listą niezgodności, podstawą prawną i propozycją poprawek.
- Sprawdzamy poprawioną wersję przed drukiem.
Czas realizacji: 5 dni roboczych (express 48 h). Cena weryfikacji: od 500 zł netto. Weryfikujemy też etykiety na eksport i tłumaczymy etykiety.
Najczęstsze pytania
Czy etykietę trzeba gdzieś zatwierdzać przed wprowadzeniem produktu? Zasadniczo nie. Za etykietę odpowiada podmiot, który wprowadza produkt na rynek, a urzędy sprawdzają ją podczas kontroli.
Kto kontroluje etykiety? Głównie Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Państwowa Inspekcja Sanitarna i Inspekcja Weterynaryjna, każda w swoim zakresie. Przeczytaj, kto kontroluje żywność w Polsce.
Czy zmiana receptury wymaga nowej etykiety? Prawie zawsze tak: zmienia się skład, często wartość odżywcza, czasem alergeny.
Masz projekt etykiety przed drukiem? Wyślij go do nas. Sprawdzimy zgodność z przepisami i wskażemy, co poprawić, zanim zamówisz nakład opakowań. Wyślij etykietę do weryfikacji →